L-aħħar darba li kantajt l-innu ta’ pajjiżi kien waqt id-dimostrazzjoni tal-11 ta’ Lulju 2021. Ħafna minna f’Kuba kantajna l-innu dakinhar, mimlija b’sentiment li ma jistax jiġi espress. Imbagħad ġie s-skiet. Xi ħaġa kienet inkisret, u minn dakinhar ’l hawn l-innu ma baqax ikanta bl-istess mod.

Jisimni Frank D. Blanco . Jiena produttur tal-films u kittieb Kuban indipendenti, u minn mindu miet nannu fi Frar ta’ din is-sena, kont qed niżviluppa dokumentarju dwar l-istorja ta’ ħajtu, il-ħolma tal-ġenerazzjoni li kien jappartjeni għaliha (dik li kellha l-kompitu li tibni r-rivoluzzjoni soċjalista), u kif żmieni jittratta l-wirt ta’ dik il-ħolma mkissra.

In-nannu tiegħi kien il-kantant ewlieni meta saret ir-reġistrazzjoni uffiċjali tal-innu nazzjonali ta’ pajjiżi. Dejjem kien jirrakkonta l-istorja ta’ kif talbuh joqgħod fiċ-ċentru, ftit iktar ’il quddiem minn kulħadd, u jkanta bħallikieku kien fil-ġlied. Għalkemm kien mar għall-Gwerra tal-Angola fl-1977, qatt ma kien involut direttament fil-ġlied. Huwa ferra l-immaġinazzjoni u r-rieda kollha tiegħu fir-reġistrazzjoni tal-Innu Nazzjonali Kuban. Kien immexxi minn passjoni li, x’aktarx, la jien u lanqas ħadd mill-ġenerazzjoni tiegħi mhu se nerġa’ nesperjenza.

Waqt li qrajt l-ittri ta’ nannu u ħarist lejn ritratti tal-familja, skoprejt li verament kien jeżisti tip ta’ miraklu f’ħajtu: xi ħaġa li mlietu bil-fidi u l-passjoni, u li mmanifestat ruħha lilu f’ħolma waqt li kien qed jiġġieled fil-gwerra tal-Angola. Matul l-aħħar snin ta’ ħajtu, nannu kien jirreferi għal dan kontinwament. Kien isejjaħlu l-Anġlu Kustodju tiegħu. Fl-istess ħin, matul dan il-perjodu, iddedika ruħu biex jaqta’ għadd kbir ta’ stilel tal-karta, u akkumulahom sakemm imla borża li tiżen diversi kilogrammi. Skont hu, kien jagħmilha biex jiġġieled il-marda ta’ Parkinson. L-ossessjoni tiegħu li jaqta’ l-istilel qanqlet, għall-ewwel darba f’ħajti, ix-xewqa li niffilmja xi ħaġa. Issa, wara mewtu, iddeċidejt li nagħmel film bl-użu ta’ dawk l-ewwel immaġni li ġbidt b’kamera tal-vidjo.

Din is-sena, il-proġett tal-films tiegħi ntgħażel biex nistudja fil-Programm tal-Masters fil-Produzzjoni tal-Films fl- Elías Querejeta Zine Eskola (EQZE) f'Donostia/San Sebastián. Din hija waħda mill-iskejjel tal-films l-aktar rinomati fid-dinja.

Bis-saħħa tat-tagħlim eċċellenti tagħha, kif ukoll il-programm tagħha li jiffoka fuq l-esperimentazzjoni, l-arkivjar, u modi alternattivi ta’ kif tirrakkonta storja, l-EQZE dejjem dehretli l-iskola ideali biex nitħarreġ bħala produttur tad-dokumentarji u niżviluppa l-istruttura narrattiva li se nuża biex nirrakkonta l-istorja tal-film tiegħi.

F'Kuba, m'għandix aktar l-opportunità li nkompli studji ta' dan it-tip. Iggradwajt fil-Produzzjoni tat-TV u t-Tfal mill- Iskola Internazzjonali tal-Films u t-Televiżjoni (EICTV) , li jfisser, fost affarijiet oħra, li ma nistax nibqa' nistudja d-Dokumentarji fl-unika skola tal-films f'pajjiżi. Matul l-istudji tiegħi fil-Produzzjoni, tgħallimt l-għodod meħtieġa biex nagħmel film, iżda qatt ma ġejt imġiegħel niddubita l-iskop tal-produzzjoni tal-films jew l-għażla ta' xena speċifika. Għalija, hija opportunità kbira li nkun nista' nwieġeb dawn il-mistoqsijiet bl-appoġġ li se nsib fil-Programm tal-Masters fil-Produzzjoni tal-Films fl-EQZE. Din is-sena, applikaw aktar minn 200 kandidat , u l-għażla tiegħi bl-ebda mod ma kienet arbitrarja.

Diġà koprejt 20% tat-tagħlim tiegħi bil-kontribuzzjonijiet tiegħi stess biex nirriżerva postek, li huwa ekwivalenti għal €940.00. Minħabba ċ-ċirkostanzi f'Kuba, kien diffiċli ħafna li niġbor dawn il-flus, u għalhekk qed iniedi din il-kampanja ta' crowdfunding bil-għan li niġbor is- €7,800.00 li għandi bżonn biex inkopri t-tagħlim, il-biljett tal-ajru ta' ritorn, u l-ispejjeż tal-għajxien għax-xhur ta' studju. Kull min jixtieq jikkontribwixxi għall-kampanja ta' crowdfunding se jingħata kreditu fil-verżjoni finali tal-film, li t-titlu proviżorju tiegħu huwa "White on the Star."

S’issa, il-film kellu l-appoġġ u l-pariri ta’ Paz Encina , permezz tal-workshop online Compañero del Viento , minn Silencio Lab , fejn wara 18-il ġimgħa, żviluppajt l-istruttura u l-iskript tal-film, minbarra li mtlejt b’referenzi u ideat li għenuni nifhem l-approċċ li bih irrid inkompli.

Bibata Uribe , li ilha tippromwovi ċ-ċinema Latino-Amerikana fl-Ewropa mill-2009, ingħaqdet ukoll ma’ dan il-proġett wara laqgħa speċjali ħafna fl-iskola tal-films tal-EICTV. Hemmhekk, qsamna esperjenza professjonali intensa, fejn, fost konversazzjonijiet, wirjiet, u riflessjonijiet dwar il-films, skoprejna sensibilità kondiviża. Aħna magħqudin mix-xewqa li nagħtu leħen lil memorji li jirreżistu s-silenzju. Bl-esperjenza tagħha fil-kurazzjoni u l-promozzjoni ta’ films, Bibata ġġib perspettiva siewja li tarrikkixxi u tiggwida dan il-proġett fil-vjaġġ tiegħu lejn it-tlestija.

Huwa umoristiku, ftit xhur ilu biss dan il-proġett ma kien xejn aktar minn idea oħra minsija moħbija f'kexxun mar-ritratti tal-familja. L-istudji tiegħi fl-EICTV ma kinux ħallewni l-ħin biex nesplorah. Issa, kull darba li nerġa' lura għall-kitba u r-riċerka, inħoss il-perspettiva tiegħi fuq id-dinja u fuq iċ-ċinema qed tinbidel. Inħoss li qed nibda nifhem it-tifsira tal-imħabba fix-xbihat ta' pajjiżi bl-istess intensità li biha nannu ħass l-ispirazzjoni li għenitu jkanta l-innu nazzjonali. Ħabib darba qalli li nannu kien qed jakkumpanjani f'dan il-proċess. Jien ukoll qed nibda naħseb hekk: dan il-film huwa l-mod tiegħi kif nerġa' lura għandu, biex nifhem x'inhi dik l-Imħabba l-Kbira li tinsab wara kollox, anke jekk jista' jidher qisu l-pajjiż qed imut.